Ayranın vücudu yeniden nemlendirmede (rehidrasyon) en az izotonik sporcu içecekleri kadar, hatta bazı parametrelerde sudan çok daha etkili olduğu gösterilmektedir. Bunun bilimsel nedenleri şunlardır:
- Elektrolit Zenginliği (Sodyum ve Potasyum Dengesi): Terleme yoluyla sadece su değil, ciddi oranda sodyum (tuz) ve potasyum kaybedilir. Sadece su içmek kanı seyrelterek hücrelerin suyu tutmasını zorlaştırır. Ayranın içeriğindeki doğal tuz (sodyum) ve yoğurttan gelen potasyum, içilen sıvının hücre içinde tutulmasını sağlar ve dehidratasyona bağlı kas kramplarını engeller.
- Mükemmel Osmolalite: Ayranın su, tuz ve kuru madde oranı, vücut sıvılarının doğal yoğunluğuna (izotonik yapıya) çok yakındır. Bu sayede mideyi hızla terk ederek bağırsaklardan kana çok çabuk karışır.
- Protein ve Karbonhidrat Kombinasyonu: Ayran, yoğurttan gelen kaliteli süt proteini (kazein ve peynir altı suyu proteini) ile süt şekeri (laktoz) içerir. Egzersiz sonrasında protein ve karbonhidratın birlikte alınması, sadece sıvı kaybını gidermekle kalmaz, boşalan glikojen depolarının yenilenmesini ve kas toparlanmasını (recovery)hızlandırır.
- Doğal Bir Alternatif: Ticari sporcu içeceklerinin çoğunda bulunan yapay renklendiriciler, yapay tatlandırıcılar ve yüksek glikoz şurubu gibi katkı maddelerine karşı, ayranın tamamen doğal ve temiz içerikli bir “fonksiyonel spor içeceği” olarak konumlandırılabileceği belirtilir.
- Tuz Oranına Dikkat: Literatürdeki en önemli uyarı ise tuz miktarı üzerinedir. Yoğun egzersiz yapan veya aşırı sıcakta çalışanlar için ayranın tuzu ideal bir kayıptır. Ancak sedanter (hareketsiz) yaşam süren veya hipertansiyon hastası olan bireylerin rehidrasyon amacıyla tüketirken “düşük sodyumlu” (az tuzlu) ayranları tercih etmesi gerektiği vurgulanır.
Türk Kardioloji Derneği yayınları, yoğurt ve ayran gibi fermente süt ürünlerinin zengin kalsiyum, magnezyum ve potasyum içeriği sayesinde aslında kan basıncını düşürücü (antihipertansif) etkiye sahip olduğunu doğrular. Potasyum, damar duvarlarını gevşeterek sodyumun (tuzun) yarattığı olumsuz etkileri dengeler.
